Πώς διαγιγνώσκεται ο καρκίνος του παγκρεάτος;

Η διάγνωση καρκίνου του παγκρέατος συνιστά μια σύνθετη διαδικασία, αφού η συγκεκριμένη νόσος συνήθως δεν προκαλεί ειδικά συμπτώματα στην αρχή. Πολλοί ασθενείς απευθύνονται στον ιατρό τους όταν έχουν ήδη εμφανίσει έντονα συμπτώματα, όπως ακούσια απώλεια βάρους, επίμονο πόνο στο άνω τμήμα του στομάχου, ίκτερο ή μεταβολές στις κενώσεις. Ωστόσο, αυτά τα συμπτώματα δεν παρουσιάζονται αποκλειστικά στη συγκεκριμένη πάθηση. Για τον λόγο αυτό, η διάγνωσή της απαιτεί συνδυασμό εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων. 

Τι είναι ο καρκίνος του παγκρέατος;

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι μια κακοήθης πάθηση, η οποία αναπτύσσεται στα κύτταρα του παγκρέατος. Το πάγκρεας αποτελεί ένα όργανο του ανθρώπινου σώματος το οποίο συμμετέχει σε σημαντικές λειτουργίες, όπως η πέψη και η ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για αδενοκαρκίνωμα, το οποίο προέρχεται από τα κύτταρα των παγκρεατικών πόρων. 

Πρόκειται για μια νόσο η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένο κίνδυνο μετάστασης, είναι δηλαδή επιθετική, και δεν εμφανίζει ειδικά συμπτώματα στα πρώτα στάδια. Αυτό συμβαίνει διότι το πάγκρεας βρίσκεται πίσω από το στομάχι. Λόγω αυτού, οι ενδείξεις εμφανίζονται όταν ο όγκος μεγαλώσει και ξεκινήσει να επηρεάζει γειτονικές δομές. 

Κλινική εκτίμηση και αρχική διερεύνηση

Ο ιατρός ξεκινά τη διάγνωση της πάθησης λαμβάνοντας το αναλυτικό ιατρικό ιστορικό του ασθενούς, και πραγματοποιώντας μια ενδελεχή κλινική εξέταση. Ο ιατρός θα συζητήσει με τον ασθενή πιθανά συμπτώματα που εμφανίζει, καθώς και παράγοντες κινδύνου που ενδέχεται να τον επηρεάζουν. Ενδείξεις όπως ο ίκτερος, ο επίμονος πόνος ψηλά στην κοιλιά, η ανορεξία και οι αλλαγές στις κενώσεις πρέπει να οδηγήσουν τον ασθενή στο γραφείο του ιατρού του. 

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να οριστούν οι παράγοντες κινδύνου οι οποίοι επηρεάζουν τον ασθενή. Το κάπνισμα, η χρόνια παγκρεατίτιδα, η παχυσαρκία και το οικογενειακό ιστορικό αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες εμφάνισης της νόσου.

Διάγνωση καρκίνου του παγκρέατος: Εργαστηριακές εξετάσεις και καρκινικοί δείκτες

Πρώτο βήμα για τη διάγνωση της πάθησης είναι οι εργαστηριακές εξετάσεις. Πρόκειται για αρχική προσπάθεια να εντοπιστεί η πάθηση, και δεν μπορεί να καθορίσει αν ο ασθενής όντως πάσχει από την κακοήθεια. Συνήθως περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

• Έλεγχο ηπατικής λειτουργίας: Σε περίπτωση που ο όγκος προκαλεί απόφραξη των χοληφόρων, αυξάνεται η χολερυθρίνη και κάποια ηπατικά ένζυμα. Τα ευρήματα αυτά μπορούν να δικαιολογήσουν την εμφάνιση ίκτερου, και βοηθούν τον ιατρό κατά τη διάγνωση.
• Γενική αίματος και βασικό βιοχημικό έλεγχο: Οι εξετάσεις αυτές μπορούν να αναδείξουν αναιμία ή άλλες διαταραχές που σχετίζονται με χρόνια νόσο. Παράλληλα, αξιολογείται η νεφρική και η μεταβολική λειτουργία του ασθενούς, στοιχεία τα οποία είναι σημαντικά για το σχεδιασμό της θεραπείας. 
• Καρκινικό δείκτη CA 19-9: Πρόκειται για έναν δείκτη ο οποίος χρησιμοποιείται συχνά στη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος. Δεν δίνει από μόνος του τη διάγνωση, αλλά συνδυάζεται με απεικονιστικές εξετάσεις για να καθοριστεί η διάγνωση. Πρόκειται για τον συχνότερα χρησιμοποιούμενο δείκτη στον καρκίνο του παγκρέατος. 
• Έλεγχο γλυκόζης αίματος: Η εμφάνιση ή επιδείνωση σακχαρώδη διαβήτη μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να σχετίζεται με δυσλειτουργία του παγκρέατος, και γι’ αυτό αξιολογείται στο πλαίσιο της διερεύνησης.

Διάγνωση καρκίνου του παγκρέατος: Απεικονιστικός έλεγχος

Ο απεικονιστικός έλεγχος είναι καθοριστικός για τον εντοπισμό του όγκου και την εκτίμηση της έκτασής του. Μέσω των σύγχρονων τεχνικών απεικόνισης, ο ιατρός μπορεί να διαπιστώσει το μέγεθος της βλάβης, τη σχέση της με μεγάλα αγγεία και την πιθανή παρουσία μεταστάσεων. Οι βασικές μέθοδοι περιλαμβάνουν:

• Αξονική τομογραφία κοιλίας με ειδικό πρωτόκολλο παγκρέατος: Αποτελεί την κύρια εξέταση για τη διάγνωση και τη σταδιοποίηση. Παρέχει σαφή εικόνα της βλάβης και βοηθά στην εκτίμηση της χειρουργησιμότητας.
• Μαγνητική τομογραφία και MRCP: Χρησιμοποιούνται όταν απαιτείται πιο λεπτομερής απεικόνιση των χοληφόρων και του παγκρεατικού πόρου, ιδίως σε περιπτώσεις ίκτερου.
• Υπερηχογράφημα κοιλίας: Συχνά αποτελεί την αρχική εξέταση, αν και δεν έχει την ίδια διαγνωστική ακρίβεια με την αξονική ή τη μαγνητική τομογραφία.
• PET-CT σε επιλεγμένες περιπτώσεις: Μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό απομακρυσμένων μεταστάσεων όταν υπάρχουν αμφιβολίες από τις υπόλοιπες εξετάσεις.

Ενδοσκοπικές μέθοδοι και ιστολογική επιβεβαίωση

Παρότι οι απεικονιστικές εξετάσεις μπορούν να εντοπίσουν με ακρίβεια μια ύποπτη βλάβη στο πάγκρεας, η οριστική διάγνωση τίθεται μόνο με ιστολογική επιβεβαίωση. Αυτό γίνεται με εξέταση δείγματος ιστού στο μικροσκόπιο. Κύρια μέθοδος για τη λήψη βιοψίας είναι το ενδοσκοπικό υπερηχογράφημα (EUS). Μέσω ενδοσκοπίου που προωθείται στο στομάχι και το δωδεκαδάκτυλο και επιτυγχάνεται λεπτομερής απεικόνιση του παγκρέατος. Ταυτόχρονα, δίνεται η δυνατότητα λήψης δείγματος με λεπτή βελόνα από την ύποπτη περιοχή.

Σε περιπτώσεις απόφραξης των χοληφόρων μπορεί να πραγματοποιηθεί και ERCP, κυρίως για την ανακούφιση του ίκτερου με τοποθέτηση stent, ενώ παράλληλα μπορεί να ληφθεί και διαγνωστικό υλικό.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Ευστράτιος Ι. Ζούρος, με εξειδίκευση στη Χειρουργική Ήπατος – Παγκρέατος – Χοληφόρων (HPB Surgery), διαθέτει πολυετή εμπειρία σε σύνθετα χειρουργεία παγκρέατος, όπως παγκρεατοδωδεκαδακτυλεκτομή (Whipple) και περιφερική παγκρεατεκτομή, εφαρμόζοντας σύγχρονες, τεκμηριωμένες και ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές. Είναι εκπαιδευμένος στη Ρομποτική Χειρουργική κι αναγνωρισμένος ως FELLOW OF INTERNATIONAL COLLEGE OF ROBOTIC SURGEONS (FICRS). Ως πρωτοπόρος στην εφαρμογή των ERAS πρωτοκόλλων στην παγκρεατική χειρουργική και με διεθνώς αναγνωρισμένο επιστημονικό έργο, προσφέρει υψηλού επιπέδου, εξατομικευμένη φροντίδα με στόχο τη βέλτιστη χειρουργική ασφάλεια και την ταχύτερη ανάρρωση. Επικοινωνήστε και κλείστε το ραντεβού σας.