Χολολιθίαση

Τι είναι η χολολιθίαση;

Η χοληδόχος κύστη αποτελεί ένα μικρό σε μέγεθος όργανο, το οποίο βρίσκεται κάτω από το ήπαρ.  Έχει σχήμα αχλαδιού, και θεωρείται «ρυθμιστικό» όργανο του ανθρώπου. Βασική της λειτουργία είναι η παροχέτευση της χολής στο λεπτό έντερο. Το υγρό της χολής παράγεται στο ήπαρ, κι είναι υπεύθυνο για τη σημαντική λειτουργία της πέψης.

Οι πέτρες, ή αλλιώς χολόλιθοι, ενδέχεται να προκαλέσουν εμπλοκή στη ροή της χολής έξω από τη χοληφόρα, δημιουργώντας διόγκωση της κύστεως ή απόφραξη του χοληδόχου πόρου και ίκτερο (δηλ. κίτρινη απόχρωση του δέρματος και του σκληρού χιτώνα των ματιών). Κατά ένα συντριπτικό ποσοστό, η ύπαρξη λίθων στη χοληδόχο κύστη δεν προκαλεί συμπτώματα στους ασθενείς. Εάν το μέγεθος της κύστης είναι φυσιολογικό, οι πέτρες μπορούν να παραμείνουν χωρίς θεραπεία για αρκετά μεγάλο διάστημα. Είναι, δε, εξαιρετικά πιθανό ο ασθενής να μην αντιληφθεί την ύπαρξή τους, μέχρι να του δημιουργήσουν κάποιο πρόβλημα.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου εμφάνισης χολολιθίασης

Τα συχνότερα αίτια δημιουργίας λίθων στη χοληδόχο κύστη είναι τα εξής:

• Υψηλή χοληστερόλη: Μια από τις κύριες λειτουργίες της χολής είναι η διάσπαση της χοληστερόλης που εκκρίνεται από το ήπαρ. Όταν, ωστόσο, το ήπαρ παράγει περισσότερη ποσότητα χοληστερόλης από αυτήν που δύναται να πέψει η χολή, το περισσευούμενο ποσό μπορεί να λάβει τη μορφή κρυστάλλων. Αυτοί οι κρύσταλλοι, σε συνδυασμό με τη βλέννα της κύστης, δημιουργούν λάσπη, η οποία με την πάροδο του χρόνου ενδέχεται να καταβυθιστεί ως χολόλιθος.
• Μεγάλη ποσότητα χολερυθρίνης: Όταν τα παθολογικά ή γερασμένα ερυθρά αιμοσφαίρια του αίματος καταστραφούν, δημιουργούν τη χολερυθρίνη. Κάποιες αιματολογικές καταστάσεις μπορούν να ωθήσουν το συκώτι να παράξει περισσότερη χολερυθρίνη από το φυσιολογικό, με αποτέλεσμα τη δημιουργία χολόλιθων.
• Μειωμένη κινητικότητα και συσταλτικότητα της χολυδόχου: Η κινητικότητα και η συσταλτικότητα της χοληδόχου κύστης ενδέχεται να παρουσιάσει κάποια ελάττωση. Αυτό συμβαίνει είτε λόγω κάποιας παθολογικής κατάστασης, είτε ως αποτέλεσμα ορισμένων επεμβάσεων του στομάχου.

Στους παράγοντες κινδύνου εμφάνισης χολόλιθων συμπεριλαμβάνονται τα κάτωθι:

• Κληρονομικότητα
• Παχυσαρκία
• Απότομη απώλεια βάρους
• Εγκυμοσύνη
• Φάρμακα που περιέχουν οιστρογόνα
• Αιματολογικές νόσοι (π.χ. σιδηροπενική αναιμία)

Ποια συμπτώματα παρουσιάζει η χολολιθίαση;

Τις περισσότερες φορές, η χολολιθίαση δεν παρουσιάζει συμπτώματα. Ενδέχεται να περάσει αρκετός καιρός μετά την ανάπτυξη των λίθων, ίσως και κάποια χρόνια, πριν αυτοί προκαλέσουν κάποια ενόχληση στον ασθενή. Συνήθως, η χολολιθίαση προκαλεί έντονο πόνο στην κοιλιά, γνωστό και ως κολικό χοληφόρων. Ο πόνος δημιουργείται μετά την απόφραξη της κύστης και χαρακτηρίζεται «κολικός», επειδή έρχεται σε κύματα, είναι περιοδικός και περνά όταν αντιμετωπιστεί η απόφραξη.

Ο πόνος μπορεί να γίνει αισθητός στην άνω κοιλιακή χώρα ή κάτω από τις δεξιές πλευρές. Αντανακλά στη δεξιά ωμοπλάτη και γίνεται εντονότερος μετά την κατανάλωση λιπαρών γευμάτων. Κάποιες φορές ενδέχεται να προκαλέσει ναυτία κι έμετο, ανάλογα με την ένταση και τη διάρκειά του.

Εκτός του πόνου, η χολολιθίαση μπορεί να προκαλέσει κάποια άλλα, εξίσου σημαντικά προβλήματα. Ένα από αυτά είναι η χολοκυστίτιδα, δηλαδή η φλεγμονή και η λοίμωξη της χοληδόχου κύστης. Διακρίνεται σε χρόνια και οξεία χολοκυστίτιδα, με τη δεύτερη να παρουσιάζει συμπτώματα όπως η ταχυκαρδία, ο πυρετός και το έντονο άλγος που δεν υποχωρεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις οξείας χολοκυστίτιδας, η χοληδόχος κύστη ενδέχεται να γεμίσει με πυώδες υγρό (εμπύημα) ή να οδηγήσει σε νέκρωση και διάτρηση της χοληδόχου κύστεως και τελικά την περιτονίτιδα.

Η χοληδοχολιθίαση είναι το δεύτερο πιθανό πρόβλημα, το οποίο περιγράφει την απόφραξη του χοληδόχου πόρου που παροχετεύει τη χολή στο έντερο. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει ίκτερο, όπως αναφέραμε προηγουμένως,  και χολαγγειίτιδα, μια βαριά κι επικίνδυνη φλεγμονή που χρήζει άμεσης αντιμετώπισης. Τέλος, η χολολιθίαση αποτελεί και τη συχνότερη αιτία εμφάνισης οξείας παγκρεατίτιδας, μιας ιδιαίτερης απειλητικής ακόμη και για τη ζωή κατάστασης.

Διάγνωση και θεραπεία

Για τη διάγνωση της χολολιθίασης είναι απαραίτητη η διενέργεια εξετάσεων αίματος και απεικονιστικού ελέγχου. Οι αιματολογικές εξετάσεις μπορούν να δώσουν πληροφορίες για την ύπαρξη φλεγμονής στη χοληδόχο κύστη ή απόφραξης στο χοληδόχο πόρο. Ως εξέταση εκλογής για την αναγνώριση ύπαρξης λίθων στη χοληδόχο κύστη θεωρείται  το απλό υπερηχογράφημα ήπατος-χοληφόρων. Σε ειδικές περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτηθεί η διενέργεια  αξονικής τομογραφίας ή μαγνητικής χολλαγγειοπαγκρεατογραφίας.

Μέθοδος εκλογής για την αντιμετώπιση της χολολιθίασης, όταν αυτή προκαλεί προβλήματα, είναι η λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή. Η λαπαροσκοπική μέθοδος προσφέρει άμεση αποκατάσταση κι επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές δραστηριότητές του.

Ο Γενικός Χειρουργός Δρ. Ευστράτιος Ι. Ζούρος διαθέτει πολυετή εμπειρία στη χειρουργική χολολιθίασης και χολοκυστίτιδας. Έχει ολοκληρώσει εντατική μετεκπαίδευση στην Ελάχιστα Επεμβατική Χειρουργική, τη Ρομποτική Χειρουργική και την Τηλεχειρουργική, και συνεργάζεται με την Α’ Χειρουργική Κλινική του «Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center». Εάν παρουσιάσετε συμπτώματα χολολιθίασης, ή για οποιαδήποτε άλλη ανάγκη σας, μπορείτε πάντα να επικοινωνήσετε μαζί του.